Cytryniec chiński

ILONA GIRZEWSKA – Certyfikowany Zielarz Fitoterapeuta.

Wszystkie podcasty Ilony o ziołach i zdrowiu.

ILONA – ZIELARKA

Cytryniec chiński (Schisandra chinensis), znany w medycynie Wschodu jako Wu Wei Zi, od wieków zajmuje wyjątkowe miejsce w kulturze i tradycji Chin, Korei i Rosji. Jego historia sięga ponad 2000 lat – pierwsze wzmianki o nim pojawiły się w klasycznym chińskim traktacie medycznym Shennong Bencao Jing z I wieku n.e. Roślina ta była uważana za dar niebios, mający przywracać siły witalne, równowagę wewnętrzną i zapewniać długowieczność. Stosowano ją zarówno jako lek, jak i święty składnik mikstur taoistycznych alchemików. Jedna z chińskich legend mówi o młodym uczonym, który udał się w góry Kunlun, by odnaleźć zioło nieśmiertelności. Przez wiele dni wędrował bez jedzenia, aż natrafił na czerwone jagody o intensywnym zapachu. Gdy je spożył – poczuł przypływ energii, jasność myśli i spokój ducha. W starożytnej Mandżurii i  na Syberii cytryniec był używany przez łowców i wojowników. Wierzono, że spożycie suszonych owoców przed wyprawą zwiększa koncentrację, siłę fizyczną, zmniejsza głód i zmęczenie. Szamani syberyjscy nazywali go rośliną strażników duszy, stosując go w rytuałach oczyszczania i przy wróżbach – miał pomagać w zachowaniu czystego umysłu i kontaktu z duchami przodków.

Cytryniec należał też do “trójcy świętych ziół cesarskich” obok żeń-szenia i reishi (lakownicy lśniącej). Władcy Chin sporządzali z niego napary i nalewki, by zachować jasność umysłu, siłę seksualną i duchową równowagę. Uważano, że regularne przyjmowanie Wu Wei Zi pozwala zachować młodość duszy i ciała na wiele lat. W XX wieku cytryniec znalazł się w centrum zainteresowania rosyjskich biologów i lekarzy. Został oficjalnie wpisany do Farmakopei ZSRR jako adaptogen – naturalna substancja zwiększająca odporność organizmu na stres i zmęczenie. Używany był przez radzieckich kosmonautów, żołnierzy i sportowców jako legalny środek pobudzający. Potocznie nazywany jest owocem pięciu smaków, ponieważ jego jagody zawierają wszystkie pięć podstawowych smaków, odpowiadających konkretnym organom i funkcjom energetycznym w organizmie zgodnie z Tradycyjną Chińską Medycyną.  Miąższ owocu jest słodki (śledziona), skórka jest kwaśna (wątroba), nasiono gorzkie (serce), wewnętrzna część pestki ostro pikantna (płuca), a w całym owocu przewija się subtelna słona nuta (nerki). Cytryniec chiński używany był do leczenia różnych dolegliwości, takich jak problemy z wątrobą i nerkami, zmęczenie i osłabienie, problemy z oddychaniem, stres i niepokój, problemy z układem nerwowym. Współczesne badania potwierdzają cenne właściwości tej rośliny, a zwłaszcza jej działanie adaptogenne. Surowcem leczniczym jest owoc i liść, chociaż medycyna w krajach azjatyckich dopuszcza także stosowanie kory i wierzchołki pędów.

Oto główne zastosowania cytryńca chińskiego w fitoterapii:

• zaburzenia pamięci i koncentracji, trudności w nauce (u dzieci i seniorów),
• przewlekły stres, depresja, obniżona motywacja,
• choroby neurodegeneracyjne (Alzheimer, otępienie, stwardnienie rozsiane),
• wspomagająco przy autyzmie, boreliozie, nowotworach, niedokrwistości,
• infekcje (grypa, angina), przewlekłe stany zapalne,
• schorzenia wątroby (marskość, stłuszczenie), zatrucia toksynami,
• okresy intensywnego wysiłku fizycznego lub umysłowego, rekonwalescencja,
• obniżone libido i zaburzenia hormonalne.

Cytryniec to roślina szczególnie polecana osobom starszym – powinien być stałym elementem fitoterapii w praktyce geriatrycznej. Pierwsze efekty działania zazwyczaj pojawiają się po 1–2 tygodniach systematycznego stosowania. Można go wykorzystać w formie naparu, ekstraktu, albo zwyczajnie w postaci proszku ze zmielonych, wysuszonych owoców. Napar z cytryńca chińskiego 1-2 łyżeczki suszonych owoców cytryńca zalać wrzątkiem i odstawić na 10-15 minut. Przecedzić i pić 2-3 razy dziennie. Ekstrakt z cytryńca chińskiego Można kupić ekstrakty w formie kapsułek lub płynnej. Zalecana dawka to zazwyczaj 1-2 kapsułki dziennie lub 10-20 kropli ekstraktu płynnego.

Owoce cytryńca chińskiego znane ze swojego charakterystycznego, intensywnego smaku mają wszechstronne zastosowanie w kuchni: Sok tłoczony z całych owoców (łącznie z nasionami), ma wyrazisty smak i wysoką zawartość witaminy C. Dobrze smakuje z dodatkiem miodu lub syropu z agawy. Kompoty i lemoniady – owoce cytryńca gotowane z innymi owocami (np. dziką różą, malinami, czarnym bzem) tworzą wyjątkowo orzeźwiające napoje. Nalewki i wino – popularne w medycynie naturalnej, ale i w kuchni – mają głęboki smak i działają rozgrzewająco oraz wzmacniająco. Dżemy i konfitury – owoce można mieszać z jabłkami lub gruszkami dla złagodzenia kwaskowatości. Herbatki z suszonych owoców – często łączone z hibiskusem, głogiem, aronią – działają pobudzająco i wzmacniająco. Proszek z suszonych owoców – można dodawać do koktajli, musli, owsianek, smoothie. Macerat z cytryńca – jako baza do sosów sałatkowych lub marynat (np. do ryb, tofu). Cukier smakowy – owoce cytryńca zmieszane z cukrem lub miodem – idealne do herbaty lub wypieków. Przeciwwskazania Chociaż cytryniec chiński jest generalnie bezpieczny, istnieją pewne przeciwwskazania. Nie zaleca się stosowania cytryńca chińskiego w czasie ciąży i karmienia piersią, ponieważ brakuje wystarczających badań potwierdzających jego bezpieczeństwo w tych okresach. Również osoby z chorobami serca powinny zachować ostrożność i skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji. Cytryniec może wchodzić także w interakcje z niektórymi lekami, zwłaszcza tymi stosowanymi w leczeniu chorób serca i nadciśnienia.

Ilona Girzewska Certyfikowany Zielarz Fitoterapeuta

Tel: 416-882-0987

FB: Ziołowe opowieści