5️⃣ PIĄTEK | Świat

WIADOMOŚCI I CIEKAWOSTKI Z POLSKI I ZE ŚWIATA

 

 

SEJM PRZYGOTOWUJE UCHWAŁĘ KU CZCI OFIAR RZEZI WOŁYŃSKIEJ

W Sejmie trwają prace nad uchwałą upamiętniającą ofiary ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej. Podczas debaty przedstawiciele klubów i kół parlamentarnych zadeklarowali poparcie dla projektu, który ma oddać hołd ofiarom zbrodni wołyńskiej w 83. rocznicę jej apogeum. Za projekt bazowy komisja uznała propozycję dotyczącą upamiętnienia ofiar z lat 1939–1947.

Dokument ma uczcić pamięć bezbronnych cywilów zamordowanych przez OUN-UPA i inne formacje nacjonalistyczne oraz wyrazić wdzięczność Ukraińcom, którzy z narażeniem życia ratowali Polaków. Jak zaznaczył, uchwała akcentuje także konieczność prowadzenia poszukiwań, ekshumacji i zapewnienia ofiarom godnego pochówku, traktując te działania jako obowiązek humanitarny, niezależny od uwarunkowań politycznych.

W trakcie debaty posłowie różnych ugrupowań zgodnie wskazywali na potrzebę zachowania prawdy historycznej i godnego upamiętnienia ofiar. Podkreślano również znaczenie prawa rodzin do odnalezienia i pochowania bliskich oraz apelowano o nierelatywizowanie zbrodni. Poprawki zgłoszone przez klub PiS, dotyczące m.in. wezwania władz Ukrainy do pełnej współpracy przy ekshumacjach, zostały odrzucone na etapie prac komisji i trafiły do Sejmu jako wnioski mniejszości.

 

CHCĄ OBOWIĄZKOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ DLA KOBIET

Młodzi mężczyźni najczęściej opowiadają się za większym udziałem kobiet w obronności, jednocześnie sprzeciwiając się obowiązkowej służbie wojskowej – wynika z raportu Fundacji im. Stefana Batorego „Filar, nie zaplecze. Kobiety w obronie powszechnej i odporności w Polsce”. Autorzy podkreślają, że obrona powszechna nie powinna być utożsamiana wyłącznie z wojskiem, lecz obejmować także przygotowanie sektorów cywilnych, takich jak ochrona zdrowia, edukacja, administracja czy organizacje humanitarne.

Według współautorki raportu, socjolożki Weroniki Grzebalskiej, budowa silnego systemu bezpieczeństwa oraz planowanej 300-tysięcznej armii nie będzie możliwa bez większego zaangażowania kobiet. Zwraca ona uwagę, że kobiety już dziś odgrywają istotną rolę zarówno w siłach zbrojnych – stanowią m.in. 21 proc. żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej – jak i w budowaniu odporności społecznej podczas kryzysów. Badania pokazują również, że ponad 80 proc. kobiet deklaruje gotowość do udziału w działaniach pomocowych i cywilnym wsparciu obrony.

Raport wskazuje także, że debata publiczna nadmiernie koncentruje się na kwestii obowiązkowego poboru, choć jego przywrócenie nie jest obecnie planowane ani realne z operacyjnego punktu widzenia. Zdaniem autorów większym wyzwaniem pozostaje stworzenie spójnego systemu obrony powszechnej oraz zwiększenie wiedzy i zaangażowania społeczeństwa, zwłaszcza kobiet, które wciąż nie postrzegają siebie jako pełnoprawnej części systemu bezpieczeństwa państwa.

 

POLSKIE MIASTO BIJE NA ALARM, RAKOTWÓRCZY ARSEN W POWIETRZU

W Głogowie i okolicznych gminach ponownie odnotowano przekroczenie dopuszczalnego poziomu arsenu w powietrzu. Z najnowszej rocznej oceny jakości powietrza Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska wynika, że po kilku latach normy zostały ponownie przekroczone. Samorządowcy domagają się wyjaśnień, a sprawą mają zająć się niezależni eksperci.

Dopuszczalny średnioroczny poziom arsenu wynosi 6 nanogramów na metr sześcienny powietrza. Tymczasem w Głogowie przy ul. Wita Stwosza odnotowano 8,6 ng/m³, przy ul. Sikorskiego 10,7 ng/m³, w Sobczycach 12,8 ng/m³, a w Kromolinie 9,3 ng/m³. Przekroczenia stwierdzono również w gminach Głogów, Kotla, Jerzmanowa, Żukowice i Gaworzyce oraz w Legnicy.

Arsen jest substancją o potwierdzonym działaniu rakotwórczym. Badania naukowe wskazują, że długotrwałe narażenie na jego wdychanie zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów. Zespół prof. Jana Lubińskiego wykazał wcześniej, że wysokie stężenie arsenu we krwi należy do najsilniejszych czynników ryzyka zachorowania na nowotwory u kobiet w Polsce.

 

POŻAR TRAWI ONTARIO

Kanada zmaga się z jedną z największych fal pożarów lasów. W całym kraju aktywnych jest 858 pożarów, z czego 30 wybuchło w czwartek. Najtrudniejsza sytuacja panuje w prowincji Ontario, gdzie służby przygotowują się do masowych ewakuacji mieszkańców, w tym społeczności rdzennych. W wielu odizolowanych rejonach ewakuacja będzie możliwa jedynie drogą lotniczą lub zimowymi trasami lodowymi.

W Ontario z ogniem walczy ponad 150 ekip strażackich przy około 180 pożarach, a w ponad 70 miejscach żywioł pozostaje poza kontrolą. Władze prowincji zwróciły się do rządu federalnego o zapewnienie możliwości wysłania samolotów ewakuacyjnych w ciągu 24 godzin. Akcję gaśniczą wspierają także śmigłowce sił federalnych.

Gęsty dym z pożarów znacząco pogorszył jakość powietrza. W Toronto wskaźnik AQI osiągnął poziom 271, a chmura dymu dotarła już nad północne stany USA, gdzie w Michigan, Minnesocie i części Nowego Jorku ogłoszono alerty smogowe. Według ekspertów nietypowe rozproszenie światła przez dym spowodowało pojawienie się charakterystycznej rdzawej poświaty nad znacznym obszarem Ameryki Północnej.

 

NOWY MINISTER OBRONY UKRAINY

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski powierzył gen. Jewhenowi Chmarze, szefowi Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU), obowiązki ministra obrony. Zapowiedział jednocześnie, że po zakończeniu wymaganych procedur zwróci się do parlamentu o zatwierdzenie jego kandydatury na stałe. Decyzja zapadła po zatwierdzeniu przez Radę Najwyższą nowego składu rządu premiera Serhija Koreckiego, w którym zabrakło dotychczasowego ministra obrony Mychajła Fedorowa.

Uzasadniając nominację, Zełenski podkreślił, że Chmara posiada wyjątkowe doświadczenie w prowadzeniu operacji uderzeniowych, które powinny być obecnie jednym z priorytetów ukraińskiej obrony. Wcześniej prezydent wskazywał także ministra spraw wewnętrznych Ihora Kłymenkę jako jednego z kandydatów do objęcia resortu.

Zmiana na stanowisku ministra obrony wywołała protesty w Kijowie i innych miastach Ukrainy. Sam Mychajło Fedorow potwierdził, że pozostaje w konflikcie z naczelnym dowódcą Sił Zbrojnych Ukrainy, gen. Ołeksandrem Syrskim. Według ukraińskich mediów również prezydent Zełenski przyznał, że spór między ministrem, a dowództwem armii nie został rozwiązany i był jedną z przyczyn zmian personalnych.

 

NARODZINY NOWEJ WYSPY NA PACYFIKU

Na Morzu Bismarcka, na północ od Papui-Nowej Gwinei, od maja 2026 roku trwa podwodna erupcja wulkaniczna, która może doprowadzić do powstania nowej wyspy. Zjawisko jest obserwowane przez satelity NASA, które rejestrują pióropusze pary, odbarwienia wody, gorące punkty oraz rozległe tratwy pumeksu świadczące o tym, że magma znajduje się bardzo blisko powierzchni oceanu.

Naukowcy przypuszczają, że erupcja zachodzi w rejonie grzbietu Titan Ridge, około 16 kilometrów od miejsca podwodnej erupcji z 1972 roku. Nadal nie wiadomo jednak, który wulkan jest jej źródłem ani jak głęboko znajduje się otwór erupcyjny. Region ten należy do najsłabiej poznanych obszarów wulkanicznych na świecie, dlatego obserwacje prowadzone z orbity dostarczają cennych danych naukowych.

Jeśli aktywność wulkaniczna będzie się utrzymywać, lawa i materiał wulkaniczny mogą wynurzyć się ponad powierzchnię oceanu, tworząc nowy ląd. Choć naukowcy monitorują możliwość wystąpienia eksplozji pary wodnej, oceniają, że ryzyko gwałtownego wybuchu jest stosunkowo niewielkie. Zdaniem badaczy erupcja przypomina również, jak niewiele wciąż wiemy o głębinach oceanicznych, które pozostają słabiej zbadane niż powierzchnia Księżyca czy Marsa.